Kategorije

Razvoj fotografije u Srbiji

Kulturni razvoj u Srbiju sredinom 19. veka i razvoj fotografije
Sredina 19.veka za Srbiju je značila vreme građanskog razvoja posle ukidanja feudalnog turskog sistema. Srbija se morala uklopiti u evropski način života, uvozila je proizvode tehničkog i tehnološkog razvoja uglavnom iz Austrije. Mlado srpsko društvo brzo je počelo da se prilagođava Evropi kako bi nadoknadilo propušteno u viševekovnom ropstvu pod Turcima. Nosioci tog napretka bili su pojedinci, intelektualci, koji su se školovali u inostranstvu.S evropskom kulturom i njenim tekovinama u Srbiju dolazi i fotografija. Školovani pojedinci uspeli su da rad na fotografiji podignu na evropski nivo. Prvi među njima je Anastas Jovanović (1817-1899), prvi srpski fotograf koji se školovao u Beču za litografa i grafičara gde je i kupio, u to vreme, najsavremeniji model 3 Pecval-Voigtlnder-ove foto-kamere. Anastas Jovanović tvorac je prvog srpskog fotografskog panteona najznačajnijih Srba svog vremena.Portreti znamenitih i anonimnih ljudi zavređuju posebnu pažnju jer izražavaju karakter portretisane ličnosti. Poznati su portreti političara Tome Vučića Perišića,  kneza Mihaila Obrenovića,Njegoša, Branka Radičevića i Vuka Karadžića.

Cenjeni su portreti i Milana Jovanovića (1863-1944), brata slikara Paje Jovanovića. Obrazovao se u Beču i Parizu. Sačuvani su njegovi portreti poznatih srpskih stvaralaca, glumaca i pisaca tog vremena, Miloša Cvetića, Pere Dobrinovića, Ilije Stanojevića, Ljube Nenadovića, Milovana Glišića itd.

Sledeći uspon fotofrafija doživljava u oslobodilačkim ratovima  
Nakon postignutog kvaliteta u portretima rad na fotografiji sledeći uspon doživljava u oslobodilačkim ratovima 1912-1918. kada se razvija dokumentarna fotografija. Zapažen je rad velikog broja foto-amatera koji su ovekovečili stradanje srpske vojske, ali i njenu vitalnost i konačnu pobedu. Ove fotografije našle su se na brojnim izložbama u Evropi i pronele su slavu male ali žilave Srbije. Među najboljim ratnim fotografima zapaženi su slikari Dragiša Glišić i Vladimir Becić, Dragiša Stojadinović, vojni sveštenik Šuković, Ljubiša Valić, a naročito su visoko ocenjene fotografije Rista Marjanovića. Bio je profesionalni fotograf koji se obučavao u Parizu. Njegove ratne fotografije objavljene su u mnogim stranim listovima u toku rata, a izlagane su sa savezničkim  na raznim izložbama u Luvru, Muzeju kraljice Viktorije i kralja Alberta u Londonu i u raznim gradovima u Americi. Ove fotografije prikazuju strahote rata i stradanje Srba i srpske vojske, a kasnije i pobedonosne marševe i njen vaskrs. Zanimljivo je da je Marjanović preteča reditelja velikih masovnih scena na filmu.

Razvoj fotofrafije u periodu između dva rata
Za period između dva svetska rata karakterističan je napredak i amaterske i profesionalne delatnosti usled razvoja fotografske tehnike. Među fotografima tog vremena najistaknutiji je bio Nikola Vučo, nadrealiste po opredeljenju.

Razvoj fotografije posle II svetskog rata  
Posle Drugog svetskog rata,u vladavini komunizma, privatni sektor je ugašen, pa je propalo i zanatstvo.  Rad na fotografiji više nije bio isključivo profesionalnog karaktera,dominirao je foto-amaterizam. Širim masama bilo je dostupno obučavanje za rad na fotografiji, što je dovelo do manje kvalitetnog rada. Time se objašnjava zaostajanje za evropskim i svetskim tokovima u fotografiji. Ovakvo stanje prekinulo je udruženje USUF čiji je osnivač i vodeći stvaralac bio Nikola Radošević koji se školovao u Parizu,SAD-u, Minhenu i Hamburgu. Stekao je najveća zvanja i priznanja iz oblasti fotografije.Najveće uspehe postigao je u portretu i simboličnoj fotografiji.I on je kao i njegovi prethodnici  radio portrete znamenitih Srba svoga vremena. Njegove fotografije predstavljaju doprinos ne samo srpskoj kulturi već i vizuelnoj umetnosti uopšte.



netsrbija > kultura > istorija srpske kulture > Razvoj fotografije u Srbiji